Mùi...

Những cơn mưa ào ạt xối xả trút xuống thành phố. Lớp bụi phong trần của xứ đô thành hào nhoáng phôi pha. Những quãng đường cây xanh mát rượi thơm mùi cỏ xanh và những khúc sông khi ẩn khi hiện trở mình dào dạt con nước.

Đâu đó trong chốn đô thành này vẫn còn gợi lại những tiềm thức xưa qua... Mùi lá xanh, mùi cỏ thơm, mùi nước mưa, mùi nước sông...

The Moon

Văn phòng làm việc tọa lạc ven bờ sông. Đứng bên này sông nhìn sang bên kia bờ... có lúc chợt nhớ tới ông Hoàng Cầm trong Bên kia sông Đuống:

... Em ơi buồn làm chi
Anh đưa em về bên kia sông Đuống
Ngày xưa cát trắng phẳng lì
Sông Đuống trôi đi một dòng lấp lánh
Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ

Rồi nghĩ tới phía bên kia sông, mùi nước sông hòa trong gió thổi vào phía những toà cao ốc, những cây dừa nghiêng nghiêng và những chuyến phà ngược xuôi tấp nập.

Có người nước ngoài hỏi mình thành phố này có nơi nào để thư giãn? Tưởng tượng ta là bác thi sĩ kia, ta sẽ dắt những người nước ngoài này đi qua bờ nào của sông nhỉ? Bên khu cao ốc văn phòng hay bên kia sông nơi mà cuộc sống còn chất chứa hơi thở của một vùng ven đô, nơi mà quá trình đô thị hóa đang "mon men" tràn vào! Đô thị hóa được gì và mất gì?

Thỉnh thoảng đứng bên cửa sổ nhìn qua bên kia sông, cảm giác nhơ nhớ một điều gì mà không rõ, hay là sự nuối tiếc. Cảm giác đó dần rõ rệt khi mùi gió chiều hoà trong mùi nước mưa, nước sông hoà quyện thổi đến, đón gió và thoang thoảng mùi nước, mùi cây cỏ...

Sáng sớm chạy xe trên khúc đường Lê Thánh Tôn, có những đoạn cây cỏ xanh um, mùi cỏ, mùi lá cây, mùi của không khí buổi sớm mai, và chạy ngang qua ngôi trường trung học cơ sở, nhớ ghê những ngày xưa mình từng đi học. Phố phường cũng yên tĩnh và xanh mát... Mùi cỏ xanh và hình ảnh ngôi trường trung học thoáng qua gợi lên một ngày xưa tung tăng vô tư và hồn nhiên.

Rồi chợt thấy tức tức, giận một cái gì đó, rất mơ hồ, mông lung và chỉ thoáng qua. Lúc những dòng người rồng rắn đổ vào khúc đường, mùi khói, tiếng còi xe đem đến cảm giác chật chội, bực mình và cáu gắt... Phải thoát khỏi khúc đường này thôi!

Không chỉ một khúc đường đó, đâu đó trong thành phố, những mảng xanh ít ỏi, sáng sớm mai vẫn toả mùi lá, mùi sương, mùi cỏ thoang thoảng một quãng đường. Đi ngang qua, những tiềm thức trong xanh ngày nào thức dậy, tựa như chưa có những làn sóng đô thị hoá xâm phạm đến nơi này, ký ức mơ hồ hiện về rồi nhanh chóng tan biến khi nắng lên và mùi khói xe hoà trong tiếng còi thét inh ỏi...

Sài Gòn hơn 300 năm tuổi, cũ kỹ, cứ tưởng vẻ cổ kính vẫn còn lưu lại. Nhưng 300 năm xuôi theo dòng biết bao sự kiện, than ôi, thành phố phương nam thoáng đạt, hào sảng luôn vươn mình đón nhận những dòng văn hóa và kỹ thuật hiện đại. Rồi cao ốc thay cho những ngôi nhà cổ, rồi chung cư thay cho những công viên, rồi những chiếc xe động cơ thay cho những chiếc xe đạp...

Một thời cổ kính, mộc mạc dần phôi pha. Có chăng chỉ hiện về trong tiềm thức cơ hồ, mong manh của những ai còn yêu thiên nhiên, yêu cỏ xanh, yêu dòng sông và kỷ niệm về chiếc xe đạp lọc cọc...

Lang thang trên mạng, đọc những dòng hồi ký của các cụ, xúc động...

Hồi ký thứ nhất:

Con đường đến trường tiểu học thật dễ thương. Ngày ấy chúng tôi đi bộ nhiều, chẳng vù vù xe máy như bây giờ. Đi bộ đến trường thật vui. Cứ tung tăng chân sáo, vừa đi vừa hái hoa bắt bướm.

Ôi sao ngày đó Sài Gòn nhiều hoa bướm thế. Hai bên đường những hàng rào hoa dâm bụt đo đỏ xinh xinh. Nhìn vào trong, nhà nào cũng có vườn, cây cối xum xuê... Bướm bay la đà. Những con buớm đủ màu sắc nhưng bướm vàng nhiều nhất. Nếu nhìn riêng thì bướm vàng không đẹp nhưng lúc bay lượn giữa rừng lá xanh, đàn bướm vàng thật duyên dáng. Chúng như một nét điểm xuyết cho bức họa hoa lá...
Tôi thích nhìn bướm bay.
Tôi thích ngắm hoa nở.

Truờng học to vừa phải. Lớp học đủ ánh sáng. Mỗi sáng thứ hai chào cờ. Đứng nghiêm và hát quốc ca. Này công dân ơi, đứng lên đáp lời sông núi... Ừ thì thanh niên luôn được dạy dỗ là đáp lời sông núi.

Chúng tôi được học những bài công dân giáo dục đầu tiên và... đã ăn sâu mãi vào tiềm thức. Đủ biết các cụ nói uốn cây khi chúng còn non là đúng. Tuổi ngây thơ coi những lời thầy cô là khuôn vàng thước ngọc.
Không phá của công
Không xả rác ngoài đuờng
Phải nhường ghế cho người lớn tuổi, phụ nữ có thai trên xe buýt
Phải dắt em bé hay cụ già qua đường.
Phải ngả nón chào khi xe tang đi qua.
Không gian lận. Nói dối là xấu xa.

Chúng tôi đã được dạy như thế đó và chúng tôi đã làm theo như thế đó. Ôi Sài Gòn của tôi ơi, bây giờ tôi đi giữa phố phường mà lạc lõng vô cùng khi chỉ mình tôi ngả nón chào người chết hay chạy nép vào lề nhuờng cho xe cấp cứu đi qua!

***

Còn đây là một nhà văn nữ, giờ chắc cũng lên chức bà rồi. Bà đã viết một bài tưởng nhớ Sài Gòn khá cảm động, xin trích đôi dòng.

Sài Gòn năm 54 - 60

Ngày ấy tôi còn bé lắm. Lênh đênh trên chuyến tàu cuối vào Nam theo cha mẹ chứ chẳng biết gì. Chuyến đi êm đềm không gì đáng nói.

Đầu tiên chúng tôi cập bến Vũng Tàu. Rồi xe đưa vào Sài Gòn. Chúng tôi ở tạm tại nhà hát sau này được sửa thành Toà Quốc Hội. Mấy hôm sau thì phân tứ tán. Chính phủ trợ cấp cho mỗi đầu nguời là bao nhiêu đó, tôi không nhớ vì quá bé...

... Nơi tôi ở đầu tiên là Cây Quéo. Đường Ngô Tùng Châu. Gia Định.

Gia đình tôi là người Bắc đầu tiên đến đây. Sau này đọc truyện và biết con trai Bắc hay bị con trai Nam đánh và xỏ xiên Bắc kỳ ăn cá rô cây... Nhưng gia đình tôi hên. Nơi xóm nhỏ, người Nam thật thà đôn hậu. Họ cư xử tử tế với chúng tôi. Đôi khi tôi lẩn thẩn nghĩ, hay vì gia đình tôi là nhà giáo? Tinh thần tôn sư trọng đạo đã ăn sâu trong dòng máu dân Việt? Họ rất tôn trọng và lễ phép đối với cha mẹ tôi. Một điều thưa ông giáo, hai điều thưa bà giáo...

Hình ảnh Sài Gòn xưa...

Vài nét về blogger:

My mum said I was born in the atumn in the countryside. My memory now is still full of stories about hard working farmers, gentle rivers crossing paddy rices, and farming... I hope my life also will be as peaceful as the place where my mother was born.