Giun dài 12,5 cm trong mắt người

Một chuyên gia kỳ cựu trong làng nhãn khoa Việt Nam vừa phát hiện và lấy ra khỏi mắt một bệnh nhân cư trú ở Hà Nội con giun dài 12,5 cm, dài nhất trong lịch sử ngành nhãn khoa Việt Nam.
>> Giun dài 7cm trong mắt bệnh nhân

Anh Ngh., 50 tuổi, quê Hà Nam, lên Hà Nội làm nghề xây dựng được vài năm nay. Đầu tuần trước, sau một ngày làm việc, bỗng dưng anh thấy một bên mắt rát, đỏ, và nhức. Hôm sau, mắt chuyển sang đau góc bên trái.

Vào Phòng khám Mắt thuộc Khu tập Thể Viện Lão khoa (đường Trần Cung, Hà Nội) bốn ngày sau khi xuất hiện triệu chứng, anh được giáo sư, tiến sĩ Tôn Thị Kim Thanh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Nhãn khoa Việt Nam, trực tiếp khám.

Thử thị lực, giáo sư Thanh thấy hai mắt của bệnh nhân bình thường, 10/10. Tuy nhiên khi soi mắt bệnh nhân, giáo sư Thanh thấy một khối đỏ gồ cao ở góc ngoài nhãn cầu trái (mắt trái).

Đột nhiên, giáo sư Thanh thấy khối đỏ có biểu hiện mà kinh nghiệm hàng chục năm nghề nghiệp khiến bà nghĩ ngay là biểu hiện bất thường. Đầu tiên là tĩnh mạch ở vị trí mắt tổn thương giãn quá khổ. Soi kỹ qua kính hiển vi thì thấy tĩnh mạch có biểu hiện chuyển động tại chỗ. Có chỗ, tĩnh mạch lại cuộn vào.

Giáo sư Thanh nghĩ ngay đấy không phải là tĩnh mạch mà là một vật ngoại lai, con giun. “Đúng rồi. Em thấy nó chuyển động. Hôm trước em thấy rát mi dưới. Tối qua em thấy khối đỏ ở góc trong mắt. Hôm sau lại thấy nó ra góc ngoài”, bệnh nhân Ngh. nói.

Từng là giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương, cơ sở điều trị mắt lớn nhất nước, giáo sưThanh chưa bao giờ trực tiếp tiếp xúc với ca bệnh này. Trong y văn, cũng gặp không nhiều.

Trước đây, thập niên 80 của thế kỷ trước, giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Trọng Nhân, nguyên viện trưởng Viện Mắt Trung ương, từng gặp một ca. Sau đó, trong ngành nhãn khoa cũng có bốn thông báo về phát hiện giun trong kết mạc mắt bệnh nhân.

Năm ngoái, có một trường hợp lấy được một con dài 7,5 cm. Đầu năm nay, tại Ninh Bình cũng lấy được một con dài 6,5 cm.

Việc phát hiện giun sán trong mắt chủ yếu bị quy cho thói quen ăn thịt sống, gỏi cá, hoặc thức ăn sống có chứa giun sán. Ninh Bình và nhất là tỉnh Hà Nam, quê của bệnh nhân Ngh, vừa được các nhà khoa học ở Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I phát hiện một nhóm cá nuôi nhiều ở địa phương có tỷ lệ cao mang giun sán.

Theo một chuyên gia ở Viện Sốt rét & Ký sinh trùng Trung ương, giun sán khi chui vào cơ thể có thể sống hàng mấy năm trời. Theo đường máu, chúng có thể len lỏi đến bất cứ nội tạng nào của cơ thể như mắt và thậm chí cả não.

Việc giun sán xuất hiện ngoài mắt, nằm ở kết mạc, là vô cùng hiếm. Chúng thường nằm sâu trong tổ chức nội tạng và vì thế việc phát hiện và lấy chúng ra khỏi cơ thể bệnh nhân vô cùng khó khăn.

Trường hợp ca bệnh do giáo sư Nguyễn Trọng Nhân xử lý, con giun nằm trong dịch kính. Ở vị trí đó, nó gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực nên bệnh nhân và bác sĩ cũng dễ phát hiện. Tuy nhiên, để lấy được nó ra, các bác sĩ phải thực hiện một cuộc phẫu thuật khá vất vả.

Bác sĩ Thanh khẳng định, giun không thể chui trực tiếp vào mắt bệnh nhân từ bên ngoài được vì mắt là một hệ thống kín. Chỉ cần một tác động nhỏ làm thủng kết mạc, lớp màng ngoài cùng của nhãn cầu, là đủ gây phản xạ đau. “Tôi như hầu chắc rằng, giun chui vào mắt bệnh nhân là qua đường ăn uống rồi theo đường máu”, bác sĩ Thanh cho biết.

Được hỏi gần đây có ăn tiết canh hay gỏi cá không, bệnh nhân Ngh. cho biết không hề ăn. Tuy nhiên, sau khi nghe giải thích cách thức lây lan, bệnh nhân thừa nhận có ăn nhiều tiết canh 3-4 năm trước.

Con giun nằm ở vùng kết mạc nên việc lấy nó ra không khó khăn lắm. Tuy nhiên lại có nguy cơ nó sẽ lủi sâu vào trong cấu trúc mắt nếu có một tác động nào đó và không được xử lý kịp thời. “Nó có thể lẩn nhanh vào củng mạc và chạy. Vì thế lúc đó tôi không dám hứa với bệnh nhân là chắc chắn lấy được”, giáo sư Thanh nói.

Để thực hiện ca cấp cứu, sau khi nhỏ thuốc tê, qua kính hiển vi phẫu thuật có độ phóng đại sáu lần, bác sĩ dùng panh (pince) giác mạc và kéo chuyên dụng để mở kết mạc bằng một lỗ rộng cỡ 3mm, nơi con giun đang nằm dưới lớp kết mạc.

Qua lỗ kết mạc vừa mở, bác sĩ dùng một panh khéo léo kẹp lấy phần thân con vật. Rất may, nhát kẹp đầu tiên kẹp trúng. Chỉ cần kẹp trượt, mọi nguy cơ có thể xảy ra, nó có thể lẩn sâu hơn vào bên trong mắt.

Xong công đoạn thứ nhất, bác sĩ dùng panh thứ hai luồn qua lỗ kết mạc lựa gắp con ký sinh trùng. Khóa bằng hai kẹp xong, bác sĩ mới từ từ kéo nó qua lỗ kết mạc. Chưa ra hết, nữ y tá phục vụ đã kêu rú. “Nó dài nhất từ trước đến nay, 12,5cm”, bác sĩ Thanh nói.

Lỗ giác mạc được khâu lại bằng một loại chỉ phẫu thuật 10 - 0, kích thước gần như nhỏ nhất. Ngay sau đó, bệnh nhân cảm thấy “vô cùng dễ chịu sau bốn ngày đau rát”.

Bệnh nhân Ngh. sau đó được gửi đến BV Mắt Trung ương để thử huyết thanh, nhằm xác định đường di chuyển của con giun. Mẫu vật cũng được gửi đến Bộ môn Ký sinh trùng, Đại học Y Hà Nội, để xác định loài giun nhằm đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả nhất cho bệnh nhân.

(Theo Tiền Phong)