Khai tử hàng trăm người sống

Ông Đặng Văn Minh (giữa) đang kể lại vụ làm giấy khai tử cho cháu Đặng Thị Như Huyền (bìa trái).

Khi thời điểm làm hồ sơ tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2007 bắt đầu thì cũng là lúc hàng chục phụ huynh ở xã Nghĩa Hà, huyện Tư Nghĩa (Quảng Ngãi) phải chạy đôn, chạy đáo để lo làm chứng minh nhân dân cho con. Điều bi hài là những công dân thứ thiệt này tuy vẫn còn sống sờ sờ nhưng đã bị chính gia đình họ khai tử từ lâu.

Chỉ riêng xã Nghĩa Hà (huyện Tư Nghĩa) có tới 118 học sinh đang sống, nhưng đã có giấy báo tử

Năm 1990, khi còn là bộ đội biên phòng Quảng Ngãi, vợ anh Đặng Văn Minh là chị Võ Thị Dơn sinh được đứa con gái nhưng lại không làm khai sinh.

Một năm sau khi xuất ngũ trở về địa phương và đến UBND xã Nghĩa Hà làm giấy khai sinh cho con. Để tránh các thủ tục rắc rối, anh Minh khai con gái của mình là Đặng Thị Như Huyền sinh ngày 10/6/1991. Theo quy định, muốn vào lớp 1, Huyền phải sinh năm 1990. Thế là lần này Minh lên UBND xã xin điều chỉnh khai sinh cho con.

Anh kể: "Tôi đâu có biết, mấy anh cán bộ tư pháp và công an xã nói muốn điều chỉnh ngày tháng năm sinh cho con thì thủ tục phức tạp lắm. Phải lên đến Sở Tư pháp và cấp gì nữa, nhanh nhất là về viết giấy báo con mình “đau chết”.

Vài tháng sau thì anh Minh lên lại UBND xã đăng ký khai sinh cho con với cái tên khác là Đặng Thị Họa Mi, sinh ngày 20/2/1990. Và Họa Mi được vào lớp 1, nay học lớp 11 trường THPT Bán công Chu Văn An.

Ở Nghĩa Hà hiện không hiếm những trường hợp như con của gia đình anh Minh. Gia đình anh Phan Phao ở thôn Hổ Tiếu, sinh được cháu Phan Thị Kim Thoa khai sinh ngày 6/9/1991 và báo tử ngày 24/8/1996 và cùng ngày này lại khai sinh với tên là Phan Thị Như Ánh sinh ngày 2/9/1990 để đủ tuổi vào lớp 1.

Theo cách làm này, hơn chục năm qua nhiều người dân xã Nghĩa Hà, huyện Tư Nghĩa, đã ồ ạt đi khai tử cho con để rồi làm lại giấy khai sinh.

Sự việc này chỉ bị phát hiện khi một số học sinh đến công an huyện Tư Nghĩa làm chứng minh nhân dân thì mới “giật mình” rằng tàng thư lưu tại huyện không có tên của họ theo học bạ ở trường.

Theo thống kê của công an xã Nghĩa Hà, hiện nay toàn xã có đến 118 trường hợp mang hai tên, tuổi khác nhau.

Ông Nguyễn Duy Bốn, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hà, cũng thừa nhận, tất cả 118 trường hợp trên đều mang hai tên, ngày tháng năm sinh khác nhau và đều còn sống.

Nguyên nhân xảy ra sự việc này, theo ông Bốn, là do có sự mách nước từ các thầy cô dạy mẫu giáo để các cháu vào lớp 1, do gia đình không hiểu hết luật nên đi khai đại miễn sao con mình vào được lớp 1 là xong và cũng do cán bộ tư pháp và công an xã giai đoạn 1990 - 2002 làm việc quá tắc trách, lỏng lẻo và dễ dãi trong việc quản lý hộ tịch, hộ khẩu, không có sự phối hợp, kiểm tra giữa hai bộ phận này. Cứ cán bộ tư pháp chứng thực báo tử thì công an “xóa sổ” và sau đó không lâu thì cho đăng ký lại khai sinh mới và công an lại nhập khẩu mà không hề kiểm tra. Cái sai lớn hơn là tất cả 118 trường hợp này chỉ thực hiện điều chỉnh hộ tịch, hộ khẩu tại xã mà không hề báo cáo lên huyện nên hiện tại hồ sơ lưu tại huyện và xã bị vênh nhau.

Sự việc lúc đầu tưởng đơn giản vì cả 118 em trong trường hợp này đều đi học bình thường suốt 12 năm qua. Các em không biết rằng mình đã bị gia đình khai tử từ lâu rồi hoặc mang hai tên, một tên ở huyện và một tên ở xã.

Chị Nguyễn Thị Huyền, mẹ cháu Cao Thanh Sang, phân bua: "Gia đình tôi tưởng xã đã báo cáo lên huyện nên gần 20 năm qua vẫn ung dung con mình đã có tên mới trên huyện rồi. Bây giờ đi làm chứng minh nhân dân mới tá hỏa vì trên huyện có tên là Cao Thanh Sâm, chứ không hề có tên Cao Thanh Sang, ở xã và sổ hộ khẩu thì mang tên Cao Thanh Sang còn tên Sâm đã bị khai tử rồi".

Chị nói: "Nhà nghèo, lo cho cháu 12 năm đèn sách mà bây giờ không làm được chứng minh nhân dân, không thi đại học được thì coi như đổ sông, đổ biển hết".

Đó là tình cảnh chung của cả 118 trường hợp sai phạm về hộ tịch hộ khẩu ở xã Nghĩa Hà vì Công an huyện Tư Nghĩa nhất quyết không làm chứng minh nhân dân cho các em, do không phù hợp với hồ sơ mà họ đang quản lý. Các em sẽ ra sao trong khi kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng năm nay đã cận kề?

(Theo Người Lao Động)