Miền Bắc khổ vì thiếu nước

Bãi sông Hồng đã nứt nẻ vì nước xuống quá thấp (chụp ngày 12/1).

Với lượng nước thiếu hụt nghiêm trọng, các tỉnh miền Bắc lo ngại sẽ có đến hàng trăm nghìn hécta diện tích canh tác thiếu nước và phải chuyển đổi. Để cứu lúa, các hồ thuỷ điện sẽ cho xả nước ngay giữa mùa khô và chính điều này có thể đẩy miền Bắc vào tình trạng thiếu điện.

Cục Thuỷ lợi (Bộ NNPTNT) cảnh báo, nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng trong lúc nguồn cung cấp nước "chỉ có vậy" đang đẩy VN vào nguy cơ bị xếp hạng những quốc gia thiếu nước trên thế giới. Lượng nước sử dụng bình quân một người ngày càng giảm, và giảm mạnh trong những năm gần đây.

Cách đây 40 năm, lượng nước sử dụng bình quân mỗi người lên tới 17 nghìn khối/năm song đến năm 2005, mức bình quân này chỉ còn khoảng 4.600 khối/năm. Phó Cục trưởng Cục Thuỷ lợi, ông Nguyễn Đình Ninh, lo lắng, đây là vụ đông xuân thứ ba liên tiếp các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ bước vào vụ sản xuất mới trong điều kiện khô hạn ngày càng trở nên trầm trọng.

Cùng thời điểm này vào vụ đông xuân 2004-2005, năm có mức hạn khốc liệt nhất trong vòng 50 năm qua tại miền Bắc, mực nước sông Hồng khu vực Hà Nội vẫn còn xấp xỉ mức 2,1-2,2 mét. Đến thời điểm vụ đông xuân 2005-2006 chuẩn bị bước vào vụ sản xuất mới, mực nước sông Hồng chỉ còn vỏn vẹn 2 mét.

Với mực nước này, hàng loạt hệ thống thuỷ lợi phụ thuộc vào nguồn nước sông Hồng tại hàng loạt tỉnh gồm Hà Tây, Hà Nam, Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh hầu như không thể hoạt động, trong lúc các hồ chứa thuỷ lợi chỉ tích trữ được khoảng 50-70% dung tích thiết kế.

Theo ông Nguyễn Đình Ninh, diện tích canh tác vụ đông xuân bị thiếu nước tưới có thể sẽ lên tới 142.000-240.000ha và tập trung chủ yếu tại các tỉnh Phú Thọ, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hà Tây, Hưng Yên và Hải Dương. Mức độ khô hạn nghiêm trọng tới mức, ngay tại các khu vực có công trình thuỷ lợi, diện tích canh tác thiếu nước sản xuất cũng có thể lên tới mức 123.000ha.

Không loại trừ trong số này sẽ có khoảng 17.000ha phải chuyển đổi sản xuất và chuyển sang trồng các giống cây chịu hạn tốt. Còn theo tính toán của Tập đoàn Điện lực VN, cơ quan đang quản lý các hồ chứa thuỷ điện, lưu lượng nước về các hồ thuỷ điện trong các tháng qua cũng đều thấp hơn trung bình nhiều năm và do đó mực nước trong các hồ chứa lớn như Hoà Bình, Thác Bà đang thấp hơn cùng kỳ 2006 0,9-1,7m.

Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực VN, ông Phạm Lê Thanh, cho rằng, khó khăn về nguồn nước sẽ dẫn đến nguy cơ hệ thống điện không thể đáp ứng đủ nhu cầu điện trong giai đoạn cuối mùa khô 2007.

Ông Trần Ái Quốc, Trưởng phòng Quản lý tưới tiêu (Cục Thuỷ lợi) cho rằng, để cứu lúa các địa phương phải tích cực nạo vét kênh mương và làm thuỷ lợi nội đồng, đảm bảo dòng chảy khơi thông để dẫn nước tốt, tránh trình trạng tắc nghẽn và thẩm thấu lãng phí nước. Bộ NNPTNT cũng bước đầu cân đối được 21 tỷ đồng nạo vét khẩn cấp một số tuyến kênh dẫn nước của các hệ thống thuỷ lợi Bắc Hưng Hải, Sông Nhuệ và Bắc Nam Hà ngay trong những tháng đầu năm 2007.

Cùng với sự chuẩn bị của ngành nông nghiệp, Tập đoàn Điện lực VN cũng sẽ tiến hành xả nước làm ba lần tương ứng với các đợt triều cường từ 14/1 đến hết ngày 19/2 với tổng lưu lượng nước xả trung bình từ các hồ Hoà Bình, Thác Bà và Tuyên Quang vào khoảng 1.100-1.400 khối/giây. Song cũng với kế hoạch này và khi dòng chảy các hồ quá thiếu hụt, lưu lượng nước của hồ Hoà Bình và hồ Thác Bà giảm tới hơn 500 triệu khối nước, nguy cơ thiếu điện vào mùa khô 2007 là khó tránh khỏi, đặc biệt trong các tháng 4-6.

Theo Sở NNPTNT Hà Tây, do khó khăn về nguồn nước phục vụ gieo mạ, có ít nhất 35.000ha lúa tại địa phương này đang trong tình trạng thiếu nước. Mặc dù huy động 93 trạm bơm dã chiến và nạo vét trên 2 triệu mét khối kênh mương, song khô hạn nghiêm trọng buộc tỉnh Hà Tây phải thực hiện chuyển đổi 3.000ha canh tác sang trồng các giống cây khác hoặc nuôi thuỷ sản. Còn theo tính toán của Sở NNPTNT Bắc Giang, do các các sông trên địa bàn tỉnh đang ở trong tình trạng thiếu hụt nước trầm trọng, địa phương này có thể mất trắng 10.000ha do không thể trồng lúa.

(Theo Lao Động)