Hoa quả nhiễm chất độc da cam

Kết quả phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và bảo quản hoa quả tại Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 1 cho thấy, một số loại trái cây Trung Quốc và cam Việt Nam đều chứa thuốc diệt cỏ 2,4-D và 2,4,5-T. Chúng từng được Mỹ dùng trong chiến tranh Việt Nam dưới tên gọi chất độc màu da cam.

Nhiều loại hoa quả của Việt Nam nhập từ Trung Quốc. Ảnh: Anh Tuấn

Tiến sĩ Nguyễn Đức Tuấn, Trưởng phòng Thí nghiệm môi trường thuộc Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 1 cho biết, thuốc diệt cỏ 2,4-D và 2,4,5-T đang được nông dân nhiều địa phương sử dụng vào mục đích bảo quản hoa quả.

Tháng 9/2003, cơ sở này nhận từ Hà Giang 2 gói bột in chữ Trung Quốc với hình ảnh quả hồng tươi rói. Kết quả phân tích cho thấy nhiều hợp chất trong đó có 2,4-D dạng kỹ thuật với hàm lượng 70%. Riêng gói thuốc diệt cỏ có băng màu xanh đậm còn chứa 2,4,5-T. Theo kết quả điều tra của Sở Khoa học Công nghệ Môi trường Hà Giang, hai loại thuốc trên đang được sử dụng phổ biến để bảo quản cam, thời gian bảo quản có thể lên tới 6 tháng trong môi trường thường.

Tiến sĩ Tuấn cũng cho biết, 2,4-D và 2,4,5-T có thể diệt cỏ với hàm lượng cao, nếu sử dụng với hàm lượng ít sẽ có tác dụng kích thích thực vật tăng trưởng. Mới đây, ông Tuấn phát hiện ra 2 hoá chất này từng được quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam dưới tên gọi chất độc màu da cam. Đặc biệt, chất 2,4,5-T rất độc, đã bị cấm sử dụng do có dioxin được hình thành trong quá trình tổng hợp.

Kết quả phân tích, hàm lượng chất diệt cỏ 2,4-D và 2,4,5-T là 0,4 mg/kg ở vỏ và 0,04 mg/kg ở ruột hoa quả. Hiện chưa phát hiện trường hợp nào nhiễm độc tức khắc do sử dụng các loại hoa quả chứa 2 chất này. Song về lâu dài, nếu ăn chúng thường xuyên chất độc có thể tích luỹ trong cơ thể và gây độc.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Dụ, Giám đốc Trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai cho VnExpress biết, chất độc này có thể theo đường thực phẩm như cá, hoa quả... vào cơ thể người và tích lũy ở gan, dạ dày, phổi, có thể gây ung thư gan, phổi, đường tiêu hoá, giảm khả năng mang thai, tăng nguy cơ sinh con dị tật, quái thai... ở phụ nữ. Triệu chứng nhiễm độc trường diễn các chất này là mệt mỏi, ăn uống kém, xuất hiện khối u ác tính.

Chất 2,4,5-T thực chất đã bị cấm sử dụng tại Việt Nam từ lâu vì nó cực độc. Ông Lê Mậu Toàn, Phó Cục trưởng Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cho biết, 2,4,5-T có mặt trong các chất độc hoá học mà quân đội Mỹ rải xuống Việt Nam cách đây 30 năm. Khi được dùng làm thuốc diệt cỏ, nó sẽ tồn tại lâu trong cây trồng với liều lượng có thể gây hại cho sức khoẻ con người. Vì vậy, nhiều nước, trong đó có Việt Nam, đã loại bỏ chất này khỏi danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng. Ngoài ra, cả hai chất trên đều không được Bộ Y tế cho phép dùng để bảo quản thực phẩm.

Hiện việc quản lý chất lượng hoa quả có trên thị trường theo các cơ quan chức năng là một điều rất khó khăn. Việc kiểm tra sử dụng các hoá chất với cây trồng thuộc quyền xử lý của ngành bảo vệ thực vật. Hoa quả khi nhập qua cửa khẩu do Hải Quan kiểm tra, khi lưu thông trên thị trường do Bộ thương mại quản lý. Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm chỉ kiểm soát ở giai đoạn trước khi đưa vào chợ, nhà hàng, siêu thị.