Nhà tù đặc biệt ở Venezuela

7 tháng trước, Nurul Asyiqin Ahmad phải vào tù. Cũng như các bạn tù khác, cô được tham dự lớp học nhạc ở Học viện Định hướng Phụ nữ trong nhà giam. Đó là một xà lim được xây dựng trên đỉnh đồi nằm lẫn trong khu ổ chuột ở Caracas, Venezuela.

Chương trình này nằm trong dự án mở rộng dàn nhạc trẻ được Venezuela áp dụng cho các nhà tù khắc nghiệt nhất nước này. Ahmad và hàng trăm tù nhân khác đang được học cách chơi một bản nhạc nhỏ của Beethoven và học hát những bài dân ca.

Ahmad là sinh viên ngành Luật đến từ Malaysia. Cô bị kết án buôn lậu cocaine trên chuyến bay từ Caracas tới Paris. Ngày đầu vào đây là thời điểm tồi tệ nhất trong cuộc đời cô nhưng "khi âm nhạc cất lên, tôi cảm thấy như mình được nhấc bổng khỏi chốn này". Ahmad chơi violin và hát trong dàn hợp xướng.

Còn với Irma González, 29 tuổi, bán hàng rong bị lĩnh án 6 năm vì tội trộm cắp, âm nhạc đem lại cho cô những phút giây hạnh phúc. Chơi guitar bass rất thành thạo cùng với vũ đạo thuần thục có sự kết hợp của hip-hop và các điệu nhảy latin hiện đại, González cảm thấy tự hào mỗi khi biểu diễn, 4 đứa con cô luôn có mặt để xem mẹ chơi nhạc.

"Khi tiếng nhạc vừa kết thúc, những tràng vỗ tay của khán giả, đặc biệt là của các con, tôi lại thấy mình có ích trong cuộc đời này", González tâm sự. Giống như các thành viên khác, cô hy vọng số năm ngồi bóc lịch trong tù của mình sẽ được giảm xuống nhờ tham gia vào dàn nhạc của nhà tù. Hoạt động này được xem như tương đương với số giờ học tập và cải tạo trong tù.

Các "nhạc sĩ" gồm các thành phần "bất hảo" như giết người, bắt cóc, ăn trộm, những kẻ buôn ma túy lỳ lợm, đều được tụ họp để tham gia vào dàn nhạc. Dự án dạy nhạc cho tù nhân nữ đã bắt đầu được một năm nay. Ban đầu, chương trình triển khai ở 3 nhà tù, năm nay được mở rộng thêm ở hai nhà giam nữa. 

"Tôi rũ bỏ được những ý nghĩ đen tối khi tham gia chơi nhạc", Joanny Aldana, một tay violin chịu mức án tù 9 năm vì tội bắt cóc và trộm cắp chia sẻ. Những lúc không âm nhạc, người phụ nữ này lại cảm thấy buồn: "Tội lỗi của tôi là nỗi đau cho các con tôi. Tuổi trẻ của tôi đã bị chôn vùi trong tù", cô nói.

Âm nhạc không phải là liều thuốc đặc trị giúp họ tẩy não những sai lầm, vấp váp trong cuộc đời nhưng âm nhạc giúp những người phụ nữ tội lỗi trở nên thiết tha, sôi nổi, yêu đời lúc hòa mình vào những giai điệu của bản nhạc hay những lời ca đầy ý nghĩa.

Luật sư Kleiberth Lenin Mora, một trong những người sáng lập ra dàn nhạc cho biết: "Đó là nỗ lực của chúng tôi nhằm thể hiện tính nhân đạo đối với các tù nhân đang thi hành án. Chúng tôi sẽ bắt đầu ý tưởng biểu diễn âm nhạc với mục đích đưa những con người lầm đường này trở về hoàn lương". Trong nhà tù nữ, cảnh tượng đánh nhau của các băng nhóm hầu như không có. Các tù nhân được tự do truy cập mạng và sử dụng điện thoại di động. Trong tù còn có cả một căng tin bán nước ngọt và đồ ăn.

Các quan chức nhà tù nói rằng, vẫn còn quá sớm để nói xem liệu dự án này có cải thiện tình hình ở đây không. Hiện tại, chương trình nhận được tiền hỗ trợ trị giá 3 triệu USD từ chính phủ Venuezela và Ngân hàng Phát triển Bắc-Nam Mỹ. Buổi biểu diễn trước công chúng đầu tiên của dàn nhạc vừa diễn ra vào tháng trước tại nhà hát Teresa Carreño ở Caracas.

Theo Times, dàn nhạc này là một đội tập hợp nhiều quốc tịch nhất Venezuela. Rất nhiều các thành viên là người nước ngoài phải vào tù vì tội buôn ma túy. Các tù nhân đến từ Colombia, Tây Ban Nha, Malaysia và Hà Lan chơi nhạc và hát bên cạnh các bạn tù người Venezuela.

Những người tham dự buổi biểu diễn phải tuân thủ một số nguyên tắc như không được phép đe dọa người hướng dẫn, tù nhân phải ăn nói rõ ràng trong các buổi tập, tất cả mọi người phải đứng thẳng và tự bảo quản nhạc cụ của mình. Hút thuốc lá và nhai kẹo cao su bị cấm hoàn toàn.

Minh Phương