Từ nhỏ đã không bình thường

"Ai cũng viết. Ai cũng hát. Nhưng không phải tất cả mọi người đều nói lên sự thật. Những sự thật làm rung động lòng người", nhà sản xuất âm nhạc người Mỹ - Nik Venet đã dành tặng điều ấy cho những nghệ sĩ như Phương Uyên.

Đã 37 tuổi, nhưng trông Phương Uyên vẫn như một cô bé (hay như một Tomboy - cô gái có tính cách và hình ảnh của một cậu con trai) chưa lớn hết. Nhỏ nhắn, đôi chân mày đậm chính trực, lòng mắt đen, trắng phân minh, chân thật, thông minh và bơ vơ. Tóc tém, luôn có kiểu ăn mặc "phi giới tính" và mãi mãi là hàng hiệu. Khi cười , gương mặt ấy bừng lên với một chiếc lúm đồng tiền sâu hoắm. Một gương mặt nữ tính vô kể.

- Album mới nhất của chị "Mũi tên tình yêu" có gì đặc biệt?

- Album này đang ở trong giai đoạn cuối, với thể loại hip -hop, ballad. Nhưng những gì tôi nhận được từ phản hồi của khán giả thì họ lại không muốn như thế. Họ muốn một Phương Uyên đẳng cấp, chững chạc. Bởi vậy, tôi sẽ thay đổi một số bài hát theo ý khán giả đã thích, sẽ bỏ đi một số bài quá teen và đưa vào những bài sâu lắng hơn. Tôi mừng vì bây giờ tôi đã biết khán giả của mình là ai.

- Vậy họ là ai?

- Là những khán giả như của vol 1. Những người cùng thế hệ với tôi, với 3 con mèo, đã biết chúng tôi trước đó và một số khán giả trẻ. Sắp tới, sẽ làm một album cho 3 con mèo, không phải là sự trở lại, chỉ là một album kỷ niệm thôi.

- Chị đang đầu tư cho Kiên Dzi, một cái tên mới lạ. giọng ca này là ai vậy?

- Đấy là em gái của tay trống Huỳnh Nhiên - em rể tôi, một cô bé có giọng trời cho, 22 tuổi. Nhưng không ai bước qua được chữ tình. Nó đang yêu và chỉ lo yêu không thôi. Tôi đã nói chuyện với Dzi và cô bé xin cho một, hai tháng gì đó để thu xếp chuyện của mình. Tôi thấy Dzi có tài năng nên muốn giúp sức đưa nó đến với công chúng. Nhưng ai biết chuyện gì sẽ xảy ra.

- Nhưng tình yêu đôi lứa, thắng thế tình yêu âm nhạc rồi, ai cũng vậy thôi. Chị thấy sao?

- Ở đây không chỉ là tình yêu âm nhạc, mà còn là tình yêu với sự nghiệp của mình. Ngày xưa, thế hệ chúng tôi, tài năng phải cộng với sự khổ luyện, niềm say mê, còn nổi tiếng hay không thuộc về ông trời. Bây giờ, nói đến từ "khổ luyện" với những người được coi là đồng nghiệp của tôi, nghe sao lạ tai quá.

- Chị là một "ca" đặc biệt của làng nhạc. Hai em chị và nhiều người khác, họ phải thoát khỏ đời sống biểu diễn thì mới sống được đời của họ. Còn chị ngược lại, ra khỏi nó là mất luôn đời sống của mình. Sao lại như vậy?

- Vì âm nhạc đối với tôi là đam mê. Tôi sống một đời với âm nhạc, nhấc tôi ra khỏi môi trường đó, tôi không biết dùng mình vào việc gì khác. Chỉ cần cho tôi hát, để tôi bộc lộ hết mọi thứ chất chứa trong lòng mình là tôi sống được. Hai đứa em tôi, ông bố bắt chúng nó đi hát (vì bố tôi thích thành lập ban nhạc nữ, lúc đó hai em tôi còn quá nhỏ để tự chọn nghề nghiệp cho mình) dù chúng nó không thích, yêu âm nhạc và biểu diễn âm nhạc là hai việc rất khác nhau. Để chiếm lĩnh được âm nhạc, chúng tôi đã không có tuổi thơ, chúng tôi được nuôi dưỡng trong một môi trường đặc biệt, thuần túy âm nhạc và tâm hồn, nên đã không chịu nổi áp lực ngày càng cao của thế giới biểu diễn.

- Nghệ thuật trở nên ý nghĩa và tuyệt vời nhất khi người ta có thể tìm thấy trong nó sự đào thoát khỏi hiện thực, nhất là hiện thực bản thân. Âm nhạc cũng đã làm được điều này cho chị. Nhưng sự đào thoát của âm nhạc theo chị là đến mức độ nào?

- Làm sao 100% được. Chỉ đào thoát được một phần thôi. Vẫn còn những điều trong công việc, trong chuyện tình cảm riêng tư, trong cuộc sống mà mình không thể nói được và nó cứ đầy lên.

- Vậy đâu là những phần còn lại vẫn bị chị "giam cầm" ấy?

- Nếu tôi có thể cho phép mình nói ra những phần cần phải giữ lại với công chúng, thì tôi đã có thể viết lên chúng trong ca khúc rồi.

- Có những ca sĩ bị hôn nhân là vật cản bởi tài năng. Chị không có cuộc hôn nhân nào, vậy tại sao chị lại tự đặt một thứ "vật cản" như vậy, "không nói hết" ấy, cho tài năng của mình?

- Có một sự khác nhau ở đây. Nữ nhạc sĩ kia đã không nói hết cảm xúc, cảm nhận của mình, còn tôi thì chừa lại những phần nguyên vẹn nào đó trong tôi không nói tới. Với những gì đã viết ra, trái tim và kinh nghiệm của tôi. Còn sự giải phóng hoàn toàn cảm xúc bản thân, thì tôi là người sống có trách nhiệm. Quá nhiều người thần tượng mình, mình làm như thế nào fan bắt chước theo y như thế ấy. Nói chung, tôi tự nhận lấy trách nhiệm mình phải có trách nhiệm với cả một thế hệ nghe nhạc mình. Giải phóng hay tự do đều có trong âm nhạc của tôi, nhất là những bản rock, nhưng nếu tôi đi quá cái giới hạn đó thì tôi trở thành kẻ đập phá rồi chứ không phải xây dựng nữa. Phải có trách nhiệm với hiệu ứng do thứ âm nhạc của mình gây ra với công chúng chứ.

- Hiện tại thì điều gì đang dẫn đường cho âm nhạc của chị?

- Tiếng tăm của tôi cũng có đầy đủ. Tôi cũng có đủ tiền chi phí cuộc sống của tôi và nuôi được cả gia đình, nên tiền cũng không phải là lý do chính. Âm nhạc là nơi tôi thuộc về. Đi hát làm tôi sống dậy. Khi đi hát, mọi gánh nặng ưu tư trong tôi được trút vỏ, tôi thấy mình được sống, được tồn tại. Âm nhạc, hay cụ thể hơn là âm nhạc "của tôi" chính là tâm hồn của tôi.

- Chị sáng tác những ca khúc đầu tiên của mình vì điều gì?

- Từ nhỏ, tôi đã là một đứa trẻ không bình thường. Suốt ngày tôi không nói gì, như bị câm. Những bản nhạc đầu tiên tôi viết là từ khi còn rất nhỏ, nhưng chúng mãi nằm đó vì tôi thấy nó ngây ngô quá. Như vậy thì, âm nhạc là phương tiện giao tiếp của tôi với thế giới này. Tôi thấy khi tôi viết thành ca khúc hát lên, sẽ có biết bao nhiêu người hiểu tôi. Tất cả những bài hát của tôi là thông điệp của tôi, tôi diễn đạt nó theo cách của mình. Song song với chức năng giải trí, mỗi bài hát phải có một thông điệp, điều đó mang ý nghĩa rất lớn.

- Hiện nay, chị là một trong số ít người có đủ khả năng để "hoài thai, sinh nở và cưu mang" đứa con âm nhạc của mình ở VN. Chị là một "ca" đặc biệt, chị nghĩ sao về nhận xét này?

- Chỉ là một "ca" đặc biệt ở VN thôi, ở nước ngoài thì bình thường, vấn đề là có hay hay không thôi. Tôi không nghĩ mình là một ca đặc biệt và mong có thật nhiều người như vậy nữa xuất hiện ở đây, cũng như mong có thật nhiều tiết học về âm nhạc và nghệ thuật trong trường phổ thông.

- Việc chị thường nhốt mình hàng mấy tháng liền trong nhà, không đi ra đường nói lên điều gì. Vì sao vậy?

- Vì tôi dễ bị tổn thương và rất sợ bị tổn thương. Thế nên sợ nhìn thấy những cảnh đau lòng và đối diện với cảm giác mình bất lực. Sợ người khác hoặc sợ mình làm cho người khác thất vọng. Tôi sợ nhất là sự thất vọng, nó bào mòn, nó giết chết ý chí sống của tôi. Như đã nói, từ nhỏ, tôi đã là một đứa trẻ không bình thường.

- Bình thường, nghĩa là những biểu hiện ở mức trung bình, có gì đâu mà chị phải ước mơ?

- Nhưng đấy là niềm mong mỏi của gia đình và hai đứa em tôi. Họ chỉ mong được nghe từ tôi mấy tiếng "Uyên bình thường lắm" là họ đã mừng rỡ lắm rồi.

- "Nghệ sĩ là một kiếp trời đầy, có lẽ đúng vậy. Nếu con không hát lại được thì xin người hãy để cho con chết đi hoặc là con tự tử chết", đó là lời khấn của chị với ông Địa năm chị 12 tuổi, bị vỡ tiếng và không hát được. Vậy tình yêu ấy khiến chị hạnh phúc hay đau khổ khi nó chọn chị làm nơi an trú?

- Âm nhạc chọn tôi. Tôi hạnh phúc với âm nhạc vì âm nhạc giải quyết cho tôi nhiều thứ, cả giải thoát khỏi sự nghèo khó. Cứu tôi ra khỏi stress làm mọi thứ thăng hoa. Tôi coi phim không khóc, nhưng nghe nhạc của mình mới làm mình cảm động như vậy. Tình yêu của tôi đối với âm nhạc cũng thế, niềm đau cũng là niềm hạnh phúc.

(Theo Thanh Niên Tuần San)