Năm 'cổ tích' trên thế giới

Kỷ niệm 200 năm ngày sinh tác giả Andersen, quê hương Đan Mạch sẽ tổ chức nhiều hoạt động trong năm 2005 để độc giả khắp thế giới có cái nhìn toàn diện hơn về tác phẩm cũng như bản thân nhà văn.

Nhà văn Andersen.

Hans Christian Andersen là một cây bút mẫu mực đến lý tưởng, là tổng hợp của những tâm hồn và phong thái viết khác nhau. Đối tượng độc giả của ông là những đứa trẻ ở mọi lứa tuổi. Không chỉ là nhà văn với trí tưởng tượng phong phú, ông còn là một nhà báo với tư duy phân tích sâu sắc. Không chỉ là tiểu thuyết gia với những trang viết lãng mạn, Andersen còn chứng tỏ sự chuyên nghiệp trong những trang thám hiểm về không ít miền đất xa xôi.

Uỷ ban đại sứ Andersen 2005 được thiết lập với các thành viên là những nghệ sĩ có cống hiến nổi bật cho nghệ thuật, trong đó có nghệ sĩ Lê Khanh và Thanh Lam của VN. Các đại sứ sẽ được mời đến dự lễ khai mạc năm Andersen tại Copenhagen vào 1-2/4 và lễ bế mạc ở Odense vào 6/12. Cả hai buổi lễ sẽ được truyền hình trực tiếp đến hàng trăm triệu khán giả trên toàn thế giới.

Cuộc đời Christian Andersen phong phú như những cuộc phiêu lưu mà ông xây dựng trong truyện. Andersen sinh tại khu ổ chuột ở Odense, Đan Mạch, con một thợ đóng giày và thợ giặt là. Gia đình thiếu thốn nên cậu bé Andersen không được giáo dục đến nơi đến chốn, phải rời ghế nhà trường khá sớm. Tuổi thơ của nhà văn trôi qua trong sự âu lo và buồn bực, bởi lẽ, với bản tính mộng mơ, dễ xúc động, cậu luôn bị đám bạn chọc ghẹo về tội cao lênh đênh và bản tính nhu mì, yếu đuối như con gái. Hơn nữa, những lần bị chuột rút, co giật thỉnh thoảng xuất hiện khiến nhiều người nhầm tưởng cậu bị mắc chứng động kinh.

Năm 11 tuổi, cha qua đời, cậu bé buộc phải lăn lộn với cuộc mưu sinh. Andersen học nghề dệt và may, đồng thời kiếm ăn tại xưởng thuốc lá. 14 tuổi, cậu mò mẫm lên Copenhagen thử thời vận với vai trò ca sĩ kiêm vũ công và diễn viên. 3 năm tiếp sau đầy rẫy những khó khăn, thử thách dù rằng Andersen có chất giọng soprano đẹp và được không ít người hỗ trợ. Khi con đường bắt đầu trở nên bằng phẳng thì đột nhiên, Andersen mất giọng. Vậy là sự nghiệp sân khấu đành đứt đoạn.

Bìa tác phẩm Vịt con xấu xí.

Năm 1822, Jonas Collin, Giám đốc Nhà hát Hoàng gia nơi Andersen công tác, thưởng cậu một suất học bổng tại trường trung học Slagelse. Trong đám lố nhố bạn đồng môn 11 tuổi, chàng thanh niên 17 tuổi trở nên trơ trọi. Nhưng với ý chí quyết tâm, 6 năm sau, Andersen được vào Đại học Copenhagen.

Theo VnExpress, năm 1829 đánh dấu con đường văn chương của Andersen khi vở nhạc kịch Love in St. Nicholas' Church Tower của ông được dàn dựng ở Nhà hát Hoàng gia. Có niềm tin, Andersen thử sức ở mọi thể loại: kịch bản ballet, văn xuôi, tiểu thuyết. Để có vốn sống phong phú, chàng thanh niên du lịch khắp châu Âu rộng lớn. Năm 1831, bản thảo đầu tiên trong rất nhiều tác phẩm về du lịch của ông được xuất bản. Qua các cuộc hành trình, Andersen có cơ hội gặp gỡ với những tên tuổi lớn của văn đàn thế giới như Victor Hugo, Heinrich Heine, Balzac, Alexandre Dumas và Charles Dickens.

Trong vai trò tiểu thuyết gia, Andersen tạo bước đột phá với The Improvisatore (1835), với bối cảnh chính là đất nước Italy. Câu chuyện như một bản tự thuật cuộc đời của chính tác giả, khắc hoạ một cậu bé nghèo khó xâm nhập dần vào xã hội, ít nhiều mang dáng dấp của Vịt con xấu xí.

Tuy nhiên, danh tiếng mà Andersen để lại hậu thế lại nhờ những câu chuyện cổ tích, được viết vào khoảng năm 1835 và 1872. Tập truyện thứ ba, xuất bản năm 1837 gồm những tác phẩm có tiếng vang lớn như Nàng tiên cá, Bộ quần áo mới của Hoàng đế. Ngoài ra, tên tuổi của ông còn được nhắc tới với Chú lính chì dũng cảm, Bà chúa tuyết, Công chúa và hạt đậu.

Andersen viết đi viết lại hồi ký mang tựa Truyện cổ tích của cuộc đời tôi, trong đó, ấn bản năm 1855 được coi là chuẩn nhất. Ngày 4/8/1875, ông qua đời tại tư gia ở Rolighed. Tính đến nay, ông nằm trong số những tác giả có tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trên thế giới.