Phố Nhật ở Sài Gòn

Có một khu vực ở quận 1, TP HCM thường được biết đến với tên gọi Little Japan - khu phố Nhật. Cùng với phố Tây Phạm Ngũ Lão - Đề Thám và phố Hàn Quốc ở quanh chợ Phạm Văn Hai (Tân Bình), phố Nhật ở đường Lê Thánh Tôn đã góp phần tô điểm thêm cho bức tranh cuộc sống của “thành phố quốc tế” này những nét tươi mới và sống động.

Trong khoảng năm, sáu năm qua, nhiều người Nhật đến đây sống tập trung thành một cộng đồng nhỏ và nhanh chóng biến nơi này trở thành một khu dân cư quốc tế mới của Sài Gòn. Những cái tên Nhật như Umi, Nagomi, Sanshimai, Totoya, Zen, Kishu... bằng song ngữ Nhật - Anh hoặc Nhật - Việt trên những chiếc đèn lồng, trên những cột gỗ hay hộp đèn dần trở nên quen thuộc hơn trong mắt người dân địa phương.

Có thể thấy sự khác biệt giữa những hàng quán ở đây so với khu phố Tây. Trong khi hàng quán ở phố Tây lúc nào cũng mở toang cửa và dường như “tràn” ra cả vỉa hè thì ngược lại, nhà hàng ở đây “kín cửa” hơn và có vẻ hơi lùi sâu vào bên trong.

Ở phố Nhật, đằng sau cánh cửa gỗ kéo ngang trước mỗi nhà hàng dường như có sự tách biệt giữa hai thế giới bên trong và bên ngoài, sự ồn ào náo nhiệt và không khí yên tĩnh, trật tự. Đóng và mở, động và tĩnh cũng có thể coi là đặc trưng khác biệt về văn hóa giữa hai khu phố quốc tế cùng ở rất gần trung tâm Sài Gòn.

Ban đầu, một vài nhà hàng Nhật được mở ra trên khu phố nhỏ bé này chủ yếu dành để phục vụ “cục bộ” cho nhu cầu của cộng đồng Little Japan. Sau đó chúng nhanh chóng phát triển và thu hút những người nước ngoài khác đang sống và làm việc tại Sài Gòn, kể cả những người Việt thỉnh thoảng muốn thử khẩu vị mới.

Chỉ trên một đoạn đường Lê Thánh Tôn chưa đầy 800m với vài con đường nhỏ cắt ngang qua đã có tới khoảng 20 nhà hàng Nhật, chiếm đến gần phân nửa tổng số 52 nhà hàng Nhật hiện có khắp Sài Gòn.

Những món ăn với nguyên liệu nhập từ bản xứ cùng với không khí nhà hàng theo kiểu Nhật nơi đây đã mang lại cho những thực khách xứ tuyết sống cảnh xa nhà một cảm giác như đang ở trên quê hương mình. Đồ ăn ở đây còn rẻ hơn khoảng một nửa so với giá ở Nhật.

Theo thống kê không chính thức, hiện có gần 300 hộ gia đình người Nhật (trong tổng số khoảng 500 hộ tại TP HCM) đang sinh sống trong khu vực quanh Lê Thánh Tôn. Đa số họ đều có công ăn việc làm ổn định. Họ là những cư dân quốc tế (tiếng Anh gọi là “expatriate”), ngụ cư tại Việt Nam trong thời gian dài và tính chất lưu trú cũng ổn định hơn so với những người nước ngoài khác ở khu phố Tây, dạng “Tây balô” (tiếng Anh là “back-pack traveller”) đến Việt Nam chỉ để du lịch ít ngày hoặc đi công tác ngắn hạn.

Đâu là nét đặc trưng của Little Japan ở Sài Gòn? “Tại những khu Little Japan ở Hawaii - Mỹ, Bangkok - Thái Lan hay Thượng Hải - Trung Quốc, người Nhật chỉ sống với người Nhật và tạo thành một cộng đồng khép kín. Còn ở đây thì khác hẳn, người Nhật sống chung trong khu vực có nhiều người Việt và những người thuộc các quốc tịch khác”, anh Ebuchi Shinya, quản lý Thư quán Utopia trên đường Lê Thánh Tôn, nhận xét. Lối sống của cộng đồng người Nhật trong khu Little Japan Sài Gòn vì thế tương đối “mở” và tính “quốc tế” cao hơn so với bất cứ khu Little Japan nào khác trên thế giới.

Cũng theo Ebuchi, những người đồng hương của anh khi sống lâu ở đây đã phần nào bị ảnh hưởng lối sống của người dân địa phương: “Ở Nhật, những người có việc làm thường về nhà trễ, thức khuya nhưng dậy sớm. Khi sang đây, họ bắt đầu thay đổi thói quen, sinh hoạt giống người Việt, ngủ sớm và dậy sớm đi làm”. Có thể nhận thấy rất rõ điều này nếu theo dõi giờ “giới nghiêm” ở khu vực Little Japan. Giờ đóng cửa muộn nhất của các nhà hàng Nhật ở đây là 11h đêm, trong khi đó hàng quán ở khu phố Tây thường nghỉ rất trễ.

Còn I.Mayumi, người từng sống 3 năm ở hẻm 15B Lê Thánh Tôn, nói rằng chỉ đến khi sống ở đây chị mới hiểu thế nào là mối quan hệ xóm giềng của người Việt. Lớn lên trong một khu đô thị mới ở ngoại ô Tokyo, chị chưa từng biết đến tình cảm xóm giềng, không quan tâm đến những người sống cạnh nhà mình là ai, thậm chí còn không biết tên của họ.

Nhưng ở đây thì khác. “Một người phụ nữ ở trong hẻm mà tôi không quen đã biết tên tôi, còn tỏ ra rất quan tâm đến tôi. Khi nghe chị ấy hỏi: 'Tại sao chồng chị về nước lâu vậy?' hoặc 'Nghe nói tuần tới chị đi Hà Nội?', ban đầu tôi rất ngạc nhiên, cảm thấy hơi phiền lòng về sự tò mò này. Nhưng sau đó rồi quen và lại cảm thấy biết ơn những người hàng xóm Việt Nam, những người khiến tôi không bao giờ cảm thấy bị cô đơn trong suốt thời gian sống xa nhà”, Mayumi tâm sự.

Một mắt xích khá quan trọng trong khu phố Nhật là Utopia Cafe ở số 17/6A Lê Thánh Tôn, nơi vừa là quán cà phê vừa là một thư quán, do hai thanh niên người Nhật là Ebuchi Shinya và Sasaki Hideki quản lý. Được mở từ năm 2000, đây là điểm đến rất được ưa chuộng của những người Nhật đang sống và làm việc tại Sài Gòn, những người Nhật mới đến Việt Nam và cả du khách Nhật.

“Sách, báo là một nhu cầu không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của người Nhật. Vì thế nhiều khách hàng Nhật rất vui khi được đọc sách, báo bằng bản ngữ có tại đây", Ebuchi cho biết. Nhưng khác với nhiều quán cà phê sách tại Nhật chủ yếu chỉ có truyện tranh, ở đây hầu như có đủ mọi thứ để đọc dành cho mọi người ở mọi độ tuổi khác nhau, từ truyện tranh, tạp chí về mua sắm, tuần tin tức cho đến tiểu thuyết. Nguồn sách báo này luôn được Ebuchi cập nhật từ bên nhà và được anh mua qua một người quen làm ở sân bay Tân Sơn Nhất.

Ebuchi cũng cho biết những khách hàng của anh đến đây không chỉ để đọc mà còn để giao lưu kết bạn hoặc cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm sống tại Việt Nam. “Với những người Nhật mới qua đây, chúng tôi còn tư vấn miễn phí thông tin về du lịch, mua sắm, ăn nhà hàng nào ngon, thậm chí là cách trả giá khi mua hàng ở chợ”, anh nói. Ngược lại, với những người Việt có dự định đi Nhật, nếu đến đây sẽ được Ebuchi sẵn lòng tư vấn thông tin miễn phí về quê hương Phù Tang của anh.

Hai chàng quản lý Thư quán Utopia này, một đã tốt nghiệp Đại học Waseda, nghiên cứu sâu về văn hóa Việt Nam, một tốt nghiệp Đại học Ritsumeikan, nghiên cứu về lịch sử Việt Nam hiện đại nên khá hiểu biết về đất nước mình đang sống. Trong 2 năm qua, hai anh đã cùng vài người bạn Nhật khác vận động trong cộng đồng người Nhật tại Việt Nam và bên nhà thành lập một quỹ giúp đỡ các nạn nhân bị chất độc da cam.

(Theo Tuổi Trẻ)